Cameratoezicht op de werkvloer: mag dat wel?

PrintPrint

Toezichtscamera’s lijken de laatste jaren heel normaal te worden. Programma’s zoals ‘Big Brother’ en ‘De Gouden Kooi’ hebben daar zeker aan bijgedragen. In het beroemde boek ‘1984’ voorspelde de schrijver George Orwell al dat de toekomstige wereld vol zou hangen met camera’s. Voor werkgevers kan cameratoezicht een handige tool zijn, bijvoorbeeld om werknemers te controleren op hun functioneren. Bovendien kan het met oog op de veiligheid ook erg nuttig zijn. Maar mag dit eigenlijk wel volgens de Arbowet? 

Cameratoezicht kan strafbaar zijn
Cameratoezicht op de werkvloer is niet zomaar toegestaan. Sterker nog, het heimelijk filmen op niet openbare plaatsen of het bewaren van dergelijke camerabeelden is strafbaar en kan een maximale gevangenisstraf van zes maanden opleveren. Bovendien is cameratoezicht op grond van de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) slechts toegestaan als er aan een aantal voorwaarden is voldaan.

Wet Bescherming Persoonsgegevens
Aangezien camera’s een grote inbreuk maken op de privacy van de werknemers, is een werkgever verplicht een privacytoets te doen. Deze toets houdt het volgende in:

  • Is de inzet van camera’s noodzakelijk?
  • Kan het doel ook op een andere manier, door een minder ingrijpend middel, worden bereikt?
  • Weegt het bedrijfsbelang op tegen het privacybelang van de werknemers?

Kortom, de werkgever zal een belangenafweging moeten maken en de inzet van camera’s op de werkvloer mag slechts in zeer uitzonderlijke gevallen. Een voorbeeld: als er sprake is van diefstal of fraude binnen de onderneming zouden camera’s een  kunnen optie zijn.

De werkgever zal dan wel moeten aantonen dat hij in eerste instantie andere maatregelen heeft geprobeerd te nemen om diefstal of fraude tegen te gaan. Cameratoezicht op de werkvloer is slechts tijdelijk toegestaan. Dit is alleen anders als het bijvoorbeeld gaat om bescherming van openbare ruimtes. Een werkgever is verplicht om de werknemers op de hoogte te stellen van het cameratoezicht (en tevens op welke plekken de camera’s hangen), bijvoorbeeld door middel van bordjes. Daarnaast is hij verplicht om de inbreuk op privacy zo laag mogelijk te houden. Dit betekent dat camera’s in toiletten of kleedkamers eigenlijk nooit zijn toegestaan.

Het cameratoezicht moet altijd gemeld worden bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Het is van groot belang dat je als werkgever bij de Autoriteit Persoonsgegevens kunt aantonen dat je eerst hebt geprobeerd om minder ingrijpende maatregelen te treffen, maar dat dit niet heeft geholpen.

Toestemming vragen aan OR
De ondernemingsraad heeft op grond van artikel 27 instemmingsrecht met betrekking tot het ophangen van camera’s. Een werkgever zal dus altijd eerst instemming moeten vragen aan de ondernemingsraad. Doet hij dit niet, dan is het besluit tot het ophangen van camera’s nietig.

Indien de camerabeelden langer dan 24 uur bewaard worden, moet dit gemeld worden aan de Autoriteit Persoonsgegevens. De camerabeelden mogen in principe niet langer bewaard worden dan noodzakelijk en nooit langer dan vier weken.

Functioneren van werknemers?
Het is nooit toegestaan om camera’s op te hangen met het doel het functioneren van de werknemers te beoordelen. Echter, ook wanneer de camera is opgehangen met een ander doeleinde (bijvoorbeeld veiligheid) is het een werkgever niet toegestaan om de werknemer achteraf aan te spreken op zijn functioneren.

Een voorbeeld: een werkgever ziet zijn werknemer op de camera items uit het magazijn stelen. Mogen deze beelden dan inderdaad niet gebruikt worden? De praktijk laat toch wat anders zien. De civiele rechter laat camerabeelden die niet rechtmatig zijn verkregen eigenlijk toch altijd toe als bewijs. Dit betekent dat in het geval van de bovenstaande werknemer, deze toch gewoon ontslagen kan worden.

Kortom, cameratoezicht is toegestaan mits een werkgever een goede reden heeft. Indien de werkgever de werknemers heeft geïnformeerd, instemming heeft van de ondernemingsraad en bovendien alles netjes meldt bij de Autoriteit Persoonsgegevens, kan er eigenlijk niets mis gaan.