Wanneer is reistijd arbeidstijd?
De Arbeidstijdenwet regelt onder meer werktijden, rusttijden, pauzes en nachtdiensten. Arbeidstijd in de Arbeidstijdenwet wordt gedefinieerd als 'de tijd dat de werknemer onder gezag van de werkgever arbeid verricht'. De Hoge Raad oordeelde in een arrest in 1931 al dat het bij arbeid gaat om 'iedere willekeurige bezigheid', waarbij van belang is dat de werknemer ter beschikking staat van de werkgever. Dit werpt de vraag op hoe dat zit met reistijd. Kan reistijd als arbeidstijd worden aangemerkt?
Tyco-arrest
In beginsel geldt dat woon-werkverkeer niet te gelden heeft als arbeidstijd. De hoogste rechterlijke instantie in de EU, het Europese Hof van Justitie, heeft in het zogeheten Tyco-arrest de vraag beantwoord wanneer reistijd als arbeidstijd te gelden heeft. Het ging in die zaak om het Spaanse veiligheidsbedrijf Tyco, dat in het verleden beschikte over verschillende vestigingen in Spanje die vanuit de hoofdvestiging in Madrid werden aangestuurd. Tyco besloot om haar nevenvestigingen te sluiten en enkel de hoofdvestiging in het midden van het land open te houden.
De technische medewerkers van Tyco moesten voortaan vanuit huis naar de eerste klant rijden. Tyco zag de reistijd als rusttijd en niet als arbeidstijd. Het Hof van Justitie stelde vast dat het reizen van de regionale kantoren naar de klant in het verleden als arbeidstijd gold. Nu personeel niet meer naar kantoor hoefde te komen, kon de reistijd echter niet ineens als vrije tijd gaan gelden. De aard van die reizen is niet veranderd sinds de sluiting van de regionale kantoren, aldus het Hof, alleen het vertrekpunt is veranderd.
Wanneer dus vanuit huis naar verschillende werkplekken moet worden gereisd - geen vaste werkplek - kunnen de reisuren als arbeidstijd tellen. Dat is het geval bij een installateur, zoals bij Tyco, maar ook bijvoorbeeld bij handelsvertegenwoordigers, loodgieters en thuiszorgmedewerkers. Hierbij valt de reistijd onder het werkgeversgezag en is het geen woon-werkverkeer. Wanneer een werknemer echter de ene dag op een bepaalde locatie/vestiging werkt en de andere dag op een andere locatie/vestiging, dan kan dit juist weer wel worden aangemerkt als woon-werkverkeer. Deze werkplekken zijn dan immers ook min of meer vast.
